KURAN’DA NELERE, NİÇİN YEMİN EDİLİYOR?
İnsanoğlu tarih boyunca konuşmalarına ve sözlerine kuvvet vermek, muhatabını ikna etmek, sözlerinin doğruluğuna güvenilmesini sağlamak için yemini kullanmıştır. Bütün dünyada, yüksek makamlara seçilenler yemin ederler. Cumhurbaşkanları, milletvekilleri, askerler, polisler vb. yemin etmeden göreve başlayamazlar. Yani yeminli ifadeler, insanın tabiatında vardır.
İnsanların ettikleri yeminlerin amacı, Allah’ı veya değer verdiği şeyleri şahit tutmaktır. Yani daha yüksek bir makamın şahitliğine başvurmaktır. Peki, Allah’tan daha yüksek bir makam olmadığına göre, Allah neden yemin ediyor?
Kuran-ı Kerim’de Yüce Allah bizzat kendi zatına yemin ettiği gibi, Kuran’a, peygamberlerin yaşadığı veya vahyin geldiği beldelere, meleklere, kıyamet gününe, gökyüzüne, güneşe, aya, yıldıza, geceye, gündüze, fecre, kuşluk vaktine, asra, kaleme, havaya, bitkilere vb. yemin etmiştir. Acaba bunun hikmeti ne olabilir?
Soruların en net cevabı şüphesiz Allah katındadır. Tefsircilerin bazı yorumlarına eklemeyi tercih ettikleri Arapça söz öbeğini hatırlamakta fayda vardır: Allahü âlem bimuradihi bihi. (Neyin murat edildiğini en iyi Allah bilir.)
Allah’ın verdiği mesajlar, Rasûlüllah’tan (s.a.s.) gelen rivayetler doğrultusunda müfessirlerin yaptığı yorumlara göre şöyle sıralama yapabiliriz: Cenâb-ı Allah, bazen bir konuya dikkat çekmek veya verdiği haberleri kuvvetlendirmek için, bazen de önemli varlıklar ve nesneler üzerinde tefekkür etmeyi teşvik etmek için yemin etmektedir.
Kalem suresinde kaleme, Burûc suresinde burçlara, Asr suresinde asra, Sems suresinde güneşe, Necm suresinde yıldıza, Leyl suresinde geceye, Fecr suresinde sabaha, Duhâ suresinde kuşluk vaktine, Kıyamet suresinde kıyamet gününe, vb. gibi surelerin de isimlerini aldığı varlıklara yemin edilerek onların önemine dikkat çekilmiştir.
Kuran’a, meleklere, peygamberlere, güneşe, aya, yıldıza, dağa, geceye, gündüze vb. yemin edilerek; o şeylerin önemine ve insanlara şahit kılınacağına dikkat çekilmektedir. Mesela zamana, kaleme yemin edilerek, onların insanlık için ne kadar değerli olduğu mesajı verilmektedir.
Yemin, kural olarak mubahtır. Ancak gereksiz yere yemin etmek ve bunu alışkanlık haline getirmek doğru değildir. Sıkça yemin etmek, Allah’ın adına karşı saygısızlıktır. Yalan yere yemin ise, büyük günahlardandır.
En iyisini bilenin Allah olduğunu hatırlatarak; O’nun verdiği mesajları alan ve uygulayan kullarından olabilmek temennisiyle sizleri selamlıyorum!
NOT: Daha geniş bilgi için, 11.05.2023 tarihinde sitemizde yayınlanan “Yemin ve Kefareti” başlıklı yazımız okunabilir.
(Yararlanılan Kaynaklar: TDV Kuran Yolu Tefsiri, Sorularla İslamiyet-Allah Neden Yemin Ediyor?. Fatih Arıtürk-Allah Neden Yemin Eder? Prof. Dr. Mehmet Okuyan-Allah Neden Yemin Etmektedir?)
Hazırlayan: Bahtiyar Budak–Emekli Edebiyat Öğretmeni
